علي بن زيد البيهقي ( ابن فندق )

مقدمهء مصحح و ناشر 6

تاريخ بيهق ( فارسى )

و ترديد مىاندازد . و با اين همه نگارنده برعايت ترتيبى كه در تصحيح اختيار كرده بود اضافاتى را كه دليلى بر نادرست و الحاقى بودن آن در دست نداشت داخل در متن كرد ، و آنها را بعلامت و رمزى كه ذكر آن خواهد آمد ممتاز ساخت . و از نكات دانستنى اينكه اين نسخه در بسيارى از غلطهاى كتابتى با نسخهء لندن توافق دارد ، بطورى كه نگارنده احتمال مىدهم كه هر دو نسخه از روى نسخهء ثالثى كه غلطهاى معين داشته است نوشته شده و نويسندهء هر نسخه غلطهاى اصل را تقليد كرده و اغلاط تازه‌اى هم از خود بر آن افزوده است . رسم الخط اين نسخه هم مانند نسخهء لندن مختلف و متفاوت است ، و نويسندهء آن مقيد و معتاد بشيوهء مخصوص و معين نبوده و در طرز كتابت او هم خصائصى كه قابل شرح و وصف باشد ديده نميشود ، از اين نسخه ( كه از اين ببعد به اين رمز « نب » نموده مىشود ) با همه نقص و عيبى كه ياد شد در تصحيح قسمتى از غلطهاى نسخهء اصل ( كه بعد از اين به اين رمز « نص » نموده مىشود ) رهنما و دليلى بسيار مهم بود ، و نگارنده اگر آن را در دست نداشت بر اصلاح بسيارى از نقائص ( نص ) از قبيل دو صفحه كه كاتب در اواخر كتاب از قلم انداخته است موفق نمىگرديد ، و اما چگونگى تهيه و ترتيب اين نسخه مصحح از اين قرار است كه ( نص ) را بطورى كه در سابق اشاره شد بمنزلهء اصل قرار داده و مندرجات آن را از ابتدا تا انتها كلمه به كلمه و جمله بجمله با ( نب ) مقابله و مقايسه كرده و در ضبط اختلافات و تصحيح غلطهاى مخصوص و مشترك و شرح و تفسير مشكلات ترتيب ذيل را مجرى و معمول داشته است : اولا در مواردى كه عبارت يا كلمه‌اى در دو نسخه به دو وجه نوشته شده است در صورتى كه هر دو وجه مفيد معنى مناسب و صحيح مىنمود ( مانند بوى نسبت كنند ، بوى باز خوانند ) عبارت اصل را بر حال خود گذارد و نوشتهء ( نب ) را با رسم عدد نماينده در ذيل صفحه نوشت ، و اين گونه نسخه بدلها كه فراوان است رمز و علامت مخصوص ندارد ، و در موضعيكه هر دو وجه مخل بمعنى و نادرست بود وجه صحيح محتمل را در متن و وجه نادرست دو نسخه را پس از اين رمز ( نص و نب ) در ذيل قرار داد ، مگر در مواردى كه وجه صحيح باحتمال و حدس معلوم نشده كه بلفظى از قبيل ( كذا ) بدان اشاره كرده است ، و در محلى كه تنها